Marta Txori

(1865-1946)

    MARTA TXORI izeneko andra alkartea eratu da gure herrian. Andrak alkartu dira euren gauzak, ardurak eta arazoak eurek euretara gobernatzeko. Alkarte barri horreri izenen bat imini behar eta MARTA TXORI izena aukeratu dabe, Marta Txori herrian herriko andra ezaguna izan zalako edo.

    Baina nor izan zan Marta Txori? Zer dakigu haren barri? Sasoi batetik aurrerakoak gomutauko dira ondo andra haren inguruko gorabeherakaz-eta. Marta Gaminde Argaluze izan zan izenez. 1865.urteko zezeilaren 23an jaio ziran Jauregizarran (Dxéurisarre) bera eta beraren ahizta bikotxa Margarita. Horretaz ganera, neba bat eta ahizta bat gehiago euki jezan Martak.

    Herrian ezagun-ezaguna izan zan, apala, behartsu eta apur bat bakana izan zalako. Izan leiteke, Marta Txori ezizena apaingarriak janztea gogoko jelako hortik etortea. Gorputzez txiki, bizkorra eta zuhurra be bazan. Buruzapi, lepo-ohial eta soineko gris jantzita ibiltzen zan, aterkina beti aldean eroaten jela.

    Prezentoriaren (Prestetóridxe) etxatzean biziten zan, hantxe bakar-bakarrik. Bakiotarrak emoten eutsoenagaz ataraten jen bizimodua aurrera. Soloan zein bedarra ebagiten lagunduten jen han-hor-hemen herriko etxe askotan. Eleizpea garbituten jen. Bertako behearen ganetik batutako mistoakaz eta eleizako argimutiletan urtutako argizariagaz kandelak egiten jezan, gero herrian salduteko. Esku onekoa zan antza, ze "erretratu" antzekoak-eta pintetan jezan.